*2*İkiden Fazla Çok Seslilik

[Yazıcıya göndermeye elverişli dosya için tıklayınız]

Dörtlü ve beşli aralıkları üzerine kurulu basit iki seslilikle diziler arasındaki ilişkiyi, bir Alman çocuk şarkısı örneğinde izledik. Aynı örnek üzerinde ikiden fazla çok sesliliğin getirdiği sorunları görelim:

Bak şu kü çük ör-- ---- dek- ---- ne hoş yü zü yor- ---- ---- ----
Do2 Re2 Mi2 Fa2 Sol2 ---- Sol2 ---- La2 La2 La2 La2 Sol2 ---- ---- ----
Sol0 ---- ---- ---- Re1 ---- ---- ---- Do1 ---- ---- ---- Re1 ---- ---- ----
Mi0 ---- ---- ---- Si0 ---- ---- ---- La0 ---- ---- ---- Si0 ---- ---- ----
Do0 ---- ---- ---- Sol0 ---- ---- ---- Fa0 ---- ---- ---- Sol0 ---- ---- ----

[Dinlemek için tıklayınız]

Buradaki basların hepsinde 1. ve 3. bas sesler arasında 7 yarım ses yani beşli aralığı var. Pisagor Dizisi'nde bu sesler arasındaki frekans oranları da hepsinde temiz bir harmoni için gerekli olduğu gibi 2/3'tür.

Öte yandan 1. ve 2. bas ses arasında 4 yarım ses (büyük üçlü aralığı), 2. ve 3. bas ses arasında ise 3 yarım ses (küçük üçlü aralığı) var. Temiz bir harmoni için bunların 4/5 ve 5/6 frekans oranlarına karşılık gelmeleri gerekirdi. Oysa "Fa-La-Do" seslerinde bu oranlar baştan beri yoktu; "Do-Mi-Sol" ve "Sol-Si-Re" seslerinde ise bu oranlar Doğal Dizi'den Pisagor Dizisi'ne geçilip Mib1 ve Sib1'in yerine Mi ve Si alınmasından sonra (varken) yitirildi.

Dizinin her yerinde, hem tüm dörtlü ve beşli aralıklarında 3/4 ve 2/3 oranlarını, hem de tüm büyük ve küçük üçlü aralıklarında 4/5 ve 5/6 oranlarını aynı matematiksel kesinlikle bulmak mümkün değildir. Bunları aynı anda gerçekleştirmek, ancak yaklaşık olarak , tempere dizi ile mümkün olmaktadır.