[Yazıcıya göndermeye elverişli dosya için tıklayınız]
|
|
|
Türk Mûsikisi'nde perdeler, değişik ses düzeylerinde (ahenglerde) icra edilebilirler. Her aheng, o ahengi icra eden ney türünün adıyla anılır. Türk Mûsikîsi perde isimlerini izleyen ilk sütunda bu perdelerin Batı Mûsikîsi'ndeki karşılıkları "Mansur Ney" ahengine göre belirtiliyor. Günümüzde bu aheng Batı türü nota yazımına temel alınıyor ve solfej yaparken kullanılıyor.
Öte yandan Batı Mûsikîsi'nde günümüzde ana dizi olarak, Do sesi ile başlayan Do majör gamı alınır. Batı Mûsikîsi ile ilgili bölümde bu önemli olacak. Bu nedenle üçüncü bir sütun daha açarak perdelerin Batı Mûsikîsi'ndeki karşılıklarını burada bir de "Sipürde Ney" ahengine göre belirttik. Bu ahenge göre Kaba Rast'a karşılık Do, Rast makamı dizisine karşılık da (daha sonra göreceğimiz gibi yaklaşık olarak) Do Majör gamı geliyor.
Batı notalarının yanında-alttaki sayı, notanın ait olduğu sekizliyi gösteriyor. Bazı notalarda bunu izleyen # , d gibi işaretler ise arızaları gösteriyor: # işareti (yaklaşık olarak) bir tam ses aralığının 4/9'u ölçüsünde diyez (bakıyye diyezi), d (yine yaklaşık olarak) bir tam ses aralığının 1/9'u ölçüsünde bemol (koma bemolü), Geveşt, Mâhûr ve Tiz Mâhûr'daki #5 ise (yine yaklaşık olarak) bir tam ses aralığının 5/9'u ölçüsünde diyez (mücennep diyezi) anlamına geliyor. Bugün yaygın olarak kullanım gören anlayışa göre Türk Musikîsi'nde arızaları ölçme birimi, tam ses aralığının 1/9'udur ve "koma" adını alır.
Bu nota adları ilk kez İtalyada kullanılmıştır ve bizde de bu şekilde tanınmıştır. Ancak bunun yanısıra başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere bir sıra Batı ülkesinde notalar C, D, E v.b. gibi harflerle de gösterilirler *4* .